You Are Here: Home » భవిత » విద్య » ఎకానమీ గత ప్రశ్నలు – సమాధానాలు

ఎకానమీ గత ప్రశ్నలు – సమాధానాలు

ప్ర: జాతీయాదాయానికి మానవ అభివృద్ధి సూచిక ప్రత్యామ్నాయమని భావిస్తారా? నిరూపించండి?

ఆదాయవృద్ధి అనే ది ప్రజల సామర్థ్యాన్ని పెపొందించడానికి ప్రత్యక్ష కారకంగా ఉపకరిస్తూ..
మరోవైపు ఆ దేశ మానవాభివృద్ధిని పెంపొందించడానికి తోడ్పడుతుంది. కేరళ రాష్ట్రంలోని ప్రజల ఆయువు ప్రమాణం, అక్షరాస్యత రేటు అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోల్చగలిగే స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ.. ఆయా దేశాల్లో ప్రజలకు లభ్యమవుతున్న గృహవసతి, రవాణా, ఇతర సౌకర్యాలు ఈ రాష్ట్ర ప్రజలకు లభ్యం కావట్లేదు.

దీన్నిబట్టి సామర్థ్యాలను పెంచుకోవడంలో స్థూల దేశీయోత్పత్తి ఒక ముఖ్య సాధనంగా ఉపకరిస్తుందని తెలుసుకోవచ్చు. ప్రైవేటు వ్యయం, ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల ద్వారా అక్షరాస్యత, ఆరోగ్యంపై స్థూల దేశీయోత్పత్తి బలమైన ప్రభావాన్ని చూపగలదు.

ఒక దేశ ఆర్థిక వృద్ధి ప్రభావం మానవాభివృద్ధి స్థాయిపై ఎంత వరకు ఉందనేది? కొన్ని అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ అంశాల్లో ఆదాయ పంపిణీ ఒక ముఖ్య కారకం. ఆదాయ పంపిణీని సూక్ష్మస్థాయిలో కుటుంబం లోపల.. స్థూల స్థాయిలో కుటుంబాల పరంగాను పరిశీలించాలి.

సూక్ష్మ స్థాయిలో వ్యక్తిగత, కుటుంబ వ్యయం మానవాభివృద్ధిని పెంపొందించడానికి ఒక ముఖ్య కారకంగా ఉపయోగపడుతుంది. వ్యక్తిగత వినియోగ వ్యయం మానవాభివృద్ధిని గరిష్టంగా పెంపొందించే విధంగా ఉండకపోవచ్చు. కానీ స్థూలంగా పరిశీలిస్తే ఆర్థిక వృద్ధి వల్ల పెరిగిన ఆదాయాల పంపిణీ మానవాభివృద్ధిపై పటిష్టమైన ప్రభావం కలిగిస్తుంది.

జాతీయాదాయ భావనలైన స్థూల జాతీయోత్పత్తి, సంబంధిత అకౌంటింగ్‌కు సంబంధించిన గణాంకాలు దేశ ప్రజల ఆర్థిక శ్రేయస్సులో చోటు చేసుకుంటున్న మార్పులను ప్రస్ఫుటం చేయట్లేదని విమర్శకుల అభిప్రాయం. స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో ఒక కాలంలో వచ్చిన తేడాలను పరిశీలిస్తే వాటి ప్రభావం స్వల్ప కాల వ్యాపార ఒడిదుడుకుల కంటే ప్రజల జీవన ప్రమాణంపైనే ఎక్కువగా ప్రభావం చూపించినట్లు తెలుసుకోవచ్చు.

ఐక్యరాజ్య సమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం మానవాభివృద్ధి సూచీని రూపొందించేటప్పుడు ‘ప్రజలే దేశ వాస్తవిక ఆదాయ సంపద అని అభివృద్ధి ముఖ్య ఉద్దేశం ప్రజలకు ఆరోగ్యం, వారి జీవన ప్రమాణం పెంచడం’ అని వ్యాఖ్యానించింది. ప్రజల్లో ఈ ఉద్దేశాలను పెంచే పరిస్థితులను కల్పించాలని యూఎన్‌డీపీ వ్యాఖ్యానించింది. ఉత్పత్తి, సంపద పెంచడం ద్వారా మానవాభివృద్ధిని పెంపొందించాలి. మానవాభివృద్ధికి ఆదాయం అవసరమే.. కానీ ఆదాయం మాత్రమే మానవాభివృద్ధిని పెంపొందిస్తుందని భావించలేం.

ప్రజల శ్రేయస్సును కొలవడానికి మానవాభివృద్ధి సూచీ ఎంత వరకు ఉపయోగపడుతుంది? అనే విషయాన్ని మానవాభివృద్ధి సూచీ విలువల్లో ప్రపంచంలో మొదటి పది దేశాల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని బట్టి తెలుసుకోవచ్చు. ఈ పరిస్థితి అల్పాభివృద్ధి దేశాల మధ్యనే కాకుండా అధిక అభివృద్ధి చెందిన దేశాల మధ్య కూడా కనిపిస్తుంది. వయోజన అక్షరాస్యత, తలసరి ఆదాయంలో మానవాభివృద్ధి సూచీలో మొదటి పది స్థానాలు పొందిన దేశాల మధ్య సమానత ఉన్నప్పటికీ స్థూల ఉమ్మడి నమోదు నిష్పత్తిలో మాత్రం ఆ దేశాల మధ్య తేడా కనిపిస్తుంది.

శ్రీలంక, కాంగో, పాకిస్థాన్‌ల సగటు ఆదాయాలు ఒకే స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ ఆ దేశాల్లోని ప్రజల ఆయువు ప్రమాణం, స్థూల ఉమ్మడి నమోదు నిష్పత్తిలో తేడాలు.. మానవాభివృద్ధి సూచీ విలువలో వీటి మధ్య తేడాలకు కారణమైంది. మానవాభివృద్ధి సూచీ గణాంకాలు ఆయా దేశాల్లో ప్రజల శ్రేయస్సుకు సంబంధించి కొంత సమాచారాన్నే ఇవ్వగలవు. మరోవైపు స్థూల దేశీయోత్పత్తి గణాంకాలు మానవాభివృద్ధిని పెంపొందించే అన్ని విధాల స్వేచ్ఛలను పరిగణనలోకి తీసుకోవడం లేదు.

ఈ కారణాల వల్ల జాతీయాదాయాన్ని మానవాభివృద్ధికి ప్రత్యామ్నాయంగా భావించలేం. మానవాభివృద్ధి కోసం విద్య, ఆరోగ్యం వంటి సాంఘిక అంశాలపై చేసే వ్యయం దేశంలో జాతీయోత్పత్తి పెంచడానికి ఉపకరించగలదు.

ప్ర: స్వాతంత్య్రం తర్వాత కాలంలో భారతదేశంలో ఆదాయం, కార్మికులకు సంబంధించి ప్రధాన రంగాల్లో వచ్చిన మార్పులను వివరించండి?

జాతీయాదాయంలో వివిధ రంగాల సంయోజనం ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణాలను స్పష్టం చేస్తుంది. స్వాతంత్య్రానంతరం వివిధ రంగాల ప్రగతిలో చోటు చేసుకున్న మార్పులు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను వెనుకబడిన స్థితి నుంచి అభివృద్ధి చెందుతున్న వ్యవస్థగా పరిణమించడానికి తోడ్పడ్డాయి. 2000ల మధ్య భాగంలో దేశంలో నమోదైన అధిక వృద్ధి.. భారత్ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న వ్యవస్థగా రూపొందడానికి కారణమైంది. 1997-98 తర్వాత భారత్‌లో ప్రాథమిక రంగం ప్రాధాన్యత తగ్గుతూ పారిశ్రామిక రంగ ప్రాధాన్యత పెరగడం మొదలైంది.

ఈ సంవత్సరంలో స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో పారిశ్రామిక రంగం వాటా 27.8 శాతం. కాగా వ్యవసాయ రంగం వాటా 26.7 శాతంగా ఉంది. 1997-98కి ముందు స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో సేవా రంగం తర్వాత అధిక వాటాను వ్యవసాయ రంగం కలిగుంది. 1950-51లో (1993-94 ధరల వద్ద) స్థూల దేశీయోత్పత్తి స్థిర ధరల వద్ద వ్యవసాయ రంగం వాటా రూ. 1, 40, 466 కోట్లు. కాగా.. 2011-12లో (2004-05 ధరల వద్ద) రూ. 52, 22, 027 కోట్లకు పెరిగింది.

ప్రాథమిక రంగం:
ప్రాథమిక రంగంలో వ్యవసాయం, అడవులు, పశుపోషణ, చేపల వేట, గనులు, క్వారీయింగ్ వంటి కార్యకలాపాలు ఉంటాయి. స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో స్థిర ధరల వద్ద ఈ రంగం వాటా 1950-51లో 59.20 శాతం. కాగా 2009-10లో 15.7 శాతానికి; 2011-12లో స్థిర ధరల వద్ద 14 శాతానికి తగ్గింది. వ్యవసాయ రంగంలోని ఇతర ఉపర రంగాల్లో వచ్చిన మార్పులు ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత కలిగినవిగా లేవు. 1990లలో వ్యవసాయరంగం సంక్షోభం వల్ల అభివృద్ధి మందగించింది.

ఈ కారణంగా స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో వ్యవసాయరంగం వాటా తగ్గింది. స్వాతంత్య్రం వచ్చిన సమయంలో ఈ రంగంపై ఆధారపడిన శ్రామిక శక్తి సుమారు 72 శాతం. కాగా 2009-10 నాటికి 52.1 శాతానికి తగ్గింది. అయినప్పటికీ ఇంకా ఈ రంగంపై ఆధారపడిన శ్రామిక శక్తి ఎక్కువగానే ఉంది.

ద్వితీయ రంగం:
ఈ రంగంలో తయారీ రంగం, నిర్మాణ రంగం, విద్యుత్, గ్యాస్, నీటి సరఫరా వంటి ఉప రంగాలు ఉంటాయి. ఫ్యాక్టరీల ఉత్పత్తిలో భారత్ ప్రపంచంలో 12వ స్థానం కలిగుంది. 1991 ఆర్థిక సంస్కరణల నేపథ్యంలో భారత పారిశ్రామిక రంగంలో గణనీయ మార్పులు సంభవించాయి. ఈ రంగానికి సంబంధించి టెక్స్‌టైల్ తయారీ రంగం వ్యవసాయ రంగం తర్వాత అధిక ఉపాధిని కల్పిస్తోంది. 1950-51లో (1993 – 94 ధరల వద్ద) స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో టెక్స్‌టైల్ రంగం వాటా 13.29 శాతం.

కాగా 2005-06లో స్థిర ధరల వద్ద 34 శాతానికి పెరిగి 2011-12లో స్థిర ధరల వద్ద 27 శాతంగా నిలిచింది. స్వాతంత్య్రం తర్వాత ఈ రంగంపై ఆధారపడిన శ్రామిక శక్తిలో పెద్దగా మార్పు సంభవించలేదు. పారిశ్రామిక రంగం తన అవస్థాపితా సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా ఉపయోగించుకోనందు వల్ల ఉపాధి కల్పనలో వెనుకబడింది. స్వాతంత్య్రం వచ్చిన సమయంలో ఈ రంగంపై ఆధారపడిన శ్రామిక శక్తి 12 శాతం. కాగా 2009-10 నాటికి 20 శాతానికిపైగా చేరుకుంది.

తృతీయ రంగం:
భారత్ జాతీయాదాయ అకౌంటింగ్‌లో భాగంగా సేవా రంగాన్ని నాలుగు ఉప రంగాలుగా విభజించారు. అవి..
వాణిజ్యం, హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు;
రవాణా, సమాచారం;
ఫైనాన్సింగ్, ఇన్సూరెన్స్, రియల్ ఎస్టేట్, వ్యాపార సేవలు;
కమ్యూనిటీ, సాంఘిక, వ్యక్తిగత సేవలు.

సంస్కరణల యుగంలో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, ఐటీ అనుబంధ సర్వీసుల్లో నమోదైన వృద్ధి సేవారంగ వృద్ధి సాధనకు దోహదపడింది. 1950-51లో (1993-94 స్థిర ధరల వద్ద) స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో సేవారంగం వాటా 27.51 శాతం. కాగా 2011-12లో స్థిర ధరల వద్ద 59 శాతానికి చేరుకుంది. స్వాతంత్య్రం వచ్చిన సమయంలో మొత్తం శ్రామిక శక్తిలో ఈ రంగంలో ఉపాధి పొందిన వారు 17 శాతం.

కాగా 2009-10 నాటికి ఆ సంఖ్య 25 శాతానికి పెరిగింది. స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో ఈ రంగం వాటా గణనీయంగా పెరిగినప్పటికీ ఉపాధి కల్పనలో మాత్రం ఈ రంగం వెనుకబడి ఉండడాన్ని గమనించవచ్చు. ట్యాక్స్ బేస్‌ను పెంచడం ద్వారా అధిక పన్నుల రాబడి పొందడానికి తగిన సామర్థ్యాన్ని ఈ రంగం పెంపొందించుకోగలిగింది.

ప్ర: పదో పంచవర్ష ప్రణాళికను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి?

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో పోటీతత్వాన్ని పెంచి ప్రపంచంలోనే వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ఒకటిగా నిలపాలనే లక్ష్యంతో పదో పంచవర్ష ప్రణాళిక ముసాయిదాను రూపొందించారు. అందుబాటులోని విత్త వనరులను అభిలషణీయంగా వినియోగించుకుంటూ మౌలిక సౌకర్యాల పెంపు ద్వారా పారిశ్రామిక పెట్టుబడికి అనుకూలమైన వాతావరణం ఏర్పరచాలని ప్రణాళిక రచయితలు భావించారు. జీడీపీ వృద్ధి లక్ష్యం 8 శాతంగా నిర్ణయించగా వాస్తవ వృద్ధి 7.7 శాతంగా నమోదైంది. ఈ ప్రణాళికలో కరెంట్ అకౌంట్ లోటు జీడీపీలో 5 శాతంగా ఉంది.

పదో పంచవర్ష ప్రణాళిక- ఇతర ముఖ్య పరిశీలనలు

ఈ ప్రణాళికలో భారత్ వాస్తవంగా కోరుకుంటున్న పరిస్థితులకు, ప్రణాళిక రచయితల అభిప్రాయాలకు మధ్య ఎలాంటి సంబంధం కనిపించలేదు. వ్యవసాయ రంగంలో సంక్షోభ నివారణకు సరైన చర్యలు తీసుకోకపోవడం ఈ ప్రణాళిక వైఫల్యానికి ముఖ్య కారణంగా భావించవచ్చు. 2002 తర్వాత ప్రణాళిక అమలు కాలంలో 40 వేల మంది రైతులు, వ్యవసాయ కార్మికులు ఆత్మహత్యలకు పాల్పడ్డారు. వ్యవసాయ రంగంలో వృద్ధి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో జనాభావృద్ధి రేటు కంటే తక్కువగా ఉంది. ఈ ప్రణాళిక కాలంలో వ్యవసాయ రంగంలో ఆశించిన వృద్ధి 4 శాతం. కాగా వాస్తవ వృద్ధి 2.3 శాతం మాత్రమే.

పేద ప్రజలకు సంబంధించి అవసరమైన భాద్యతలను నిర్వహించడంలో ప్రభుత్వం పూర్తిగా విఫలమైంది. మార్కెట్ ఆధారిత విధానాలు పేదరిక నిర్మూలనకు దోహదపడలేదు. మార్కెట్ సంస్కరణల్లో భాగస్వామ్యం కాలేని 400 మిలియన్ల భారతీయులు దారిద్య్ర రేఖకు దిగువనే జీవించారు. ఉపాధి, సాంఘిక అవస్థాపన సౌకర్యాల పెంపులో ప్రణాళిక యుగంలో ప్రభుత్వం విఫలమైంది.

ప్రణాళిక యుగంలో విద్య, ఆరోగ్య రంగాలపై ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్య భావన పదో పంచవర్ష ప్రణాళికలోనూ కనిపించింది. 2002లో ప్రణాళిక ప్రారంభమైనప్పుడు దేశంలో 400 మిలియన్ల మంది నిరక్షరాస్యులు. ఒడిషా, బీహార్ వంటి రాష్ట్రాల్లో శిశు మరణాలు ప్రతి వేయి జననాలకు 100కు పైగా ఉంది. ఈ ప్రణాళిక అమలు కాలంలో మానవాభివృద్ది సూచీలో భారత్ స్థానం 125, 130గా నిలిచింది.

2007 నాటికి శిశు మరణాలను ప్రతి వేయి జననాలకు 45కు తగ్గించాలనే ఈ ప్రణాళిక లక్ష్యం నెరవేరలేదు. దీంతోపాటు అక్షరాస్యత రేటు 75 శాతం పెంచాలనే లక్ష్యం కూడా నెరవేరలేదు. ప్రసూతి మరణాల తగ్గింపు లక్ష్య సాధనలో కూడా ఈ ప్రణాళిక విఫలమైంది. మానవాభివృద్ధి కుంటుపడిన నేపథ్యంలో ఆర్థిక అభివృద్ధిపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపింది.

సాంఘిక అవస్థాపన సౌకర్యాలతో పోల్చినప్పుడు భౌతిక అవస్థాపన సౌకర్యాల కల్పనలో పదో పంచవర్ష ప్రణాళిక కొంతమేర విజయం సాధించింది. ముఖ్యమైన మెట్రో నగరాలను కలుపుతూ కొత్త హైవేల నిర్మాణం కోసం తలపెట్టిన స్వర్ణ చతుర్భుజి పథకం (ఎౌఛ్ఛీ ఖఠ్చఛీటజ్చ్ట్ఛీట్చ ్కట్జ్ఛౌఛ్టి) విజయవంతమైంది. ఏడు వేల కిలో మీటర్ల ఆధునిక ఎక్స్‌ప్రెస్ హైవేల నిర్మాణం పూర్తయింది.

టెలికం రంగంలో కూడా వృద్ధి రేటు పెరిగినప్పటికీ.. అభివృద్ధికి పెద్ద అవరోధంగా విద్యుత్ రంగం నిలిచింది. విద్యుత్ ఉత్పాదన 2002-2007 మధ్య కాలంలో క్షీణించింది. తర్వాత పదకొండో ప్రణాళికలో కూడా విద్యుత్ కొరతను నివారించడంలో విఫలయ్యారు.

సంస్కరణల అమలుకు సంబంధించి కొన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు విరుద్ధంగా వ్యవహరించడం కూడా పదో ప్రణాళిక వైఫల్యానికి కారణమైంది. 2003 చివర్లో పార్లమెంట్ ఎలక్ట్రిసిటీ చట్టాన్ని తీసుకొచ్చింది. రాష్ట్ర విద్యుత్ శక్తి బోర్డుల పునర్నిర్మాణమే ఈ చట్టం లక్ష్యం. 2005లోపు ఆ చట్టానికి సంబంధించి అన్ని నియమాలను అమలు చేయాలని రాష్ట్రాలకు సూచించినప్పటికీ కొన్ని రాష్ట్రాల్లో అధికారంలో ఉన్న ప్రాంతీయ పార్టీలు ఈ చట్టాన్ని అమలు చేయలేదు.

దేశంలో పెరిగిన అవినీతి కూడా ప్రణాళిక లక్ష్యాల సాధనకు అవరోధంగా నిలిచింది. అంతర్జాతీయ సంస్థ ‘ట్రాన్స్‌పరెన్సీ ఇంటర్నేషనల్’ రూపొందించిన నివేదికలో అవినీతి అధికంగా ఉన్న మొదటి పది దేశాల్లో భారత్‌ను ఒక దేశంగా పేర్కొంది. 2002 నుంచి 2007 వరకు ఈ సూచీలో భారత్ స్థానం విషయంలో మార్పు లేకపోవడం గమనార్హం.

ప్రత్యేక ఆర్థిక మండళ్ల ఏర్పాటు విషయంలో రాజకీయ పార్టీల మధ్య వైషమ్యాలు పారిశ్రామికాభివృద్ధికి అవరోధంగా నిలిచాయి.

డా॥తమ్మా కోటిరెడ్డి
ప్రొఫెసర్, ఐబిఎస్ హైదరాబాద్

Clip to Evernote

Leave a Comment

Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.
Scroll to top